Permacultuur in de moestuin: zo begin je

Veel mensen die interesse hebben in permacultuur lopen vast bij dezelfde vraag: waar begin je eigenlijk?

Moet je meteen je hele tuin omgooien? Alles anders doen dan je gewend bent? Of eerst boeken lezen, cursussen volgen en ontwerpen maken?

Het fijne aan permacultuur is: je hoeft niet alles tegelijk te weten of te kunnen. Dat ik een enorme fanatiekeling ben, wil niet zeggen dat jij het zo drastisch hoeft aan te pakken als ik deed met direct een de officiele Permacultuur Design Course en het meelopen in voedselbossen.

Permacultuur in de moestuin begint ook niet met direct dingen aanpassen in je moestuin maar met kijken, voelen en afstemmen. Observeren is het aller- aller- allerbelangrijkste.

In dit artikel neem ik je stap voor stap mee in hoe je kunt beginnen met permacultuur in je moestuin – op een manier die past bij jou en jouw tuin.

Permacultuur principe 1: Observeren

Een van de grootste verschillen tussen permacultuur en “gewoon” moestuinieren is dit: je begint niet met zaaien en planten, maar met observeren. Ook als je een moestuin gaat aanleggen: niet direct je moestuinbakken ergens neerzetten maar eerst observeren.

Neem echt uitgebreid de tijd om te kijken naar:

• wat er groeit, leeft en beweegt in de omgeving (denk aan een straal van 50 meter rondom de tuin)

• wat er groeit, leeft en beweegt op je beoogde plek

• waar het nat wordt bij een regenbui of juist droog blijft.

• waar en of het hard waait

• waar je vaak loopt of zit, denk ook aan de beweging en (schuil) plekken van dieren zoals egels

• wat er al groeit, ook spontaan. Misschien is het wel eetbaar?

Ga dan specifiek observeren om te kijken of jouw beoogde plek voldoet aan de standaard eisen voor een eenjarige moestuin:

• waar is Noord, Oost, Zuid, West

• hoeveel zon heeft de beoogde plek (minimaal 6 uur zonlicht is nodig)

• is er schaduw en waar en hoeveel

• waar kun je water opvangen

• welke plekken blijven nat of juist droog

• heb je obstakels zoals bomen, een schuurtje, een looppad voor de fiets of oude wortels

Met de permacultuur methode ga je ervan uit dat jouw tuin al heel veel vertelt. Door eerst te kijken, voorkom je dat je tegen de natuur in werkt. Als je een plek vindt waar veel water blijft staan na een regenbui, dan is dat een handige plek voor een wadi of vijvertje en is die droge plek meer geschikt voor je moestuinbedden. Over het algemeen geldt ook hoe natter een plek, hoe meer je moestuinbedden kunt (en wilt) ophogen en hoe droger de plek, hoe liever je in de volle grond werkt om dichterbij het grondwater te zitten voor je planten.

2. Zorg voor goed bodemleven

Wie begint met permacultuur in de moestuin, wil vaak meteen planten. Maar de echte basis ligt onder de grond. Start dus met de bodem en niet met zaaien.

Een gezonde bodem betekent:

• een rijk bodemleven dat plantmateriaal omzet tot hummus en zo voeding beschikbaar maakt voor je planten

• aarde die het vocht goed kan vasthouden voor periodes van warmte en droogte.

• minder ziektes en plagen door een juist evenwicht

  
  

Daarom

• niet spitten (No Dig)

• de bodem bedekt houden (mulchen)

• diversiteit (combinatieteelt en polycultuur)

  
  

Je hoeft dit niet allemaal tegelijk toe te passen. Elke stap die je zet om je bodem met rust te laten en te verbeteren, helpt al. Echt, ik doe ook elke keer weer een stapje meer.

3. Werk met wat er al is

Permacultuur draait niet om het creëren van een perfecte moestuin. Het draait om meebewegen met wat er al aanwezig is. Daarom is het observeren ook zo belangrijk! Misschien groeien er planten die je geen “onkruid” meer wilt noemen en gewoon eetbaar zijn. Misschien staat er al een struik, boom of heg die invloed heeft op je moestuin. Of je hebt snoei-afval over waar je hekjes of een takkenril mee kunt bouwen.

In plaats van alles te verwijderen, kun je jezelf vragen stellen als:

• waar kan ik dit voor gebruiken?

• kan ik het nog recyclen?

• wat is dit voor een plant en wat is de functie?

• wat is dit voor een dier en wat is de functie?

  
  

Dat is permacultuur in de praktijk. In mijn basiscursus 'moestuinieren met permacultuur' ga ik uitgebreid in op dit principe. Wil je hier écht meer over leren en permacultuur concreet leren toepassen, doe dan mee met één van mijn online cursussen over moestuinieren met permacultuur.

4. Begin klein en overzichtelijk

Een veelgemaakte valkuil bij beginners met een (permacultuur) moestuin is te groot beginnen. En geloof me, dit is standaard mijn eigen valkuil. Ik pak het ook altijd veel te groot aan (hardleers) en moet daarna altijd terugschakelen omdat ik geen tijd heb om alles bij te houden. Kortom:

Permacultuur in de moestuin kan ook starten met:

• je tuin eerst (opnieuw) indelen op basis van zonering. Lees hierover mijn blog: Zonering toepassen in de natuurlijke moestuin

• één moestuinbed volgens de polycultuur methode telen

• een nieuw moestuinbed aanleggen met de NO- DIG methode

• één verandering (bijvoorbeeld stoppen met spitten of mulchen gaan toepassen)
  

Door klein te beginnen:

• blijft het overzichtelijk

• kun je beter observeren

• leer je sneller wat werkt
  

Zo groei je vanzelf mee met je tuin en leer je ook te ontdekken welke methodes en manieren uit de permacultuur in jouw moestuin en bij jou passen. Het is geen pak dat perfect hoef te passen, je gebruikt eruit wat voor jou werkt.

5. Combineer planten en laat ruimte voor dieren

In een permacultuur moestuin groeit zelden alles strak gescheiden. Je werkt met diversiteit, omdat dat de natuur sterker maakt.

Denk aan:

• bloemen tussen je groenten

• verschillende gewassen door elkaar, zie mijn blog over polycultuur

• ruimte voor insecten, vogels en bodemleven

• 
  

Door planten te combineren, help je de natuur zichzelf in balans te houden. Je hoeft dit niet perfect te doen — experimenteren hoort erbij.

6. Permacultuur is een proces, geen eindpunt

Misschien wel het belangrijkste om te weten als je begint: permacultuur is geen project dat “af” is.

Je tuin:

• verandert met de seizoenen

• reageert op jouw keuzes

• ontwikkelt zich door de jaren heen

  
  

Fouten zijn geen mislukkingen, maar informatie om te leren. Elke observatie helpt je om steeds beter samen te werken met je tuin.

Wil je verder met permacultuur in de moestuin?

Ben je nieuwsgierig geworden naar hoe permacultuur en natuurlijk moestuinieren samenkomen?

Dan is het fijn om ook te lezen:

• Wat is permacultuur? Uitleg voor beginners

• Veelgemaakte beginnersfouten bij permacultuur

• Mijn boek ' Plant een zaadje' voor opvoeders die graag met kinderen willen moestuinieren en natuur beleven.

  
  

En wil je je verder verdiepen in permacultuur en niet in combinatie met kinderen, dan kun je mee doen met mijn online cursussen.